Mục tiêu phát thải ròng bằng 0 che lấp việc chuyển giao phát thải toàn cầu, thúc đẩy bởi chuỗi cung ứng phụ thuộc hydrocarbon

Các nước phương Tây theo đuổi mục tiêu phát thải ròng bằng 0 đã chuyển phần lớn ngành công nghiệp nặng phát thải cao sang châu Á và các khu vực khác, tạo ra nghịch lý: tham vọng năng lượng sạch của họ lại dựa vào sản xuất sử dụng nhiều hydrocarbon ở nước ngoài. Năm 2024, Trung Quốc chiếm 49% trong tổng số 2,4 nghìn tỷ USD đầu tư chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời vẫn là quốc gia phát thải và sản xuất xi măng hàng đầu thế giới với sản lượng 2 tỷ tấn mỗi năm, so với 90 triệu tấn của Mỹ.

Việc chuyển dịch sản xuất xi măng, thép và hóa chất giúp châu Âu cùng các nền kinh tế phát triển cắt giảm phát thải trong nước nhưng lại dời lượng khí thải carbon ra nước ngoài. Trong khi đó, chính những ngành “ô nhiễm” này lại cung cấp nguyên liệu then chốt cho tua-bin gió, xe điện và trung tâm dữ liệu—nền tảng hạ tầng cho tăng trưởng công nghệ phương Tây. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu than toàn cầu năm 2025 đạt mức kỷ lục 8,85 tỷ tấn, một phần do nhu cầu hạ tầng cho các dự án trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo. Điều này phơi bày sự phụ thuộc có tính hệ thống: chính quá trình chuyển dịch năng lượng đang duy trì nhu cầu nhiên liệu hóa thạch tại các nền kinh tế mới nổi.